Tọa lạc trên đỉnh núi Trúc uy nghi mang dáng dấp của một đóa sen thanh tao thuộc thôn Tự Khoát, xã Thanh Trì, thành phố Hà Nội, Chùa Hưng Phúc (còn được gọi là Chùa Tự Khoát) là một danh lam cổ tự có lịch sử khởi dựng từ thời Lý. Cách trung tâm thủ đô khoảng 13km về phía Nam, ngôi chùa hiện diện như một bến đỗ tâm linh thanh tịnh, gắn bó máu thịt với bao thế hệ cư dân vùng Tổng Nam Phù xưa. Ghi nhận những giá trị vô giá về lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, ngày 22/03/1988, Chùa Hưng Phúc đã vinh dự được Bộ Văn hóa ban hành Quyết định số 191/QĐ-BT, chính thức xếp hạng là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp Quốc gia.
Ngược dòng lịch sử, thần phả lưu giữ tại di tích chép lại rằng: Chùa Hưng Phúc gắn liền với công đức to lớn của hai vị công chúa thời vua Lý Thánh Tông là Từ Thục và Từ Huy. Giác ngộ cảnh vô thường, hai ngài đã rũ bỏ chốn lầu son gác tía, tìm về đỉnh núi Trúc lập am tu hành. Không chỉ dốc lòng thiền định, hai vị công chúa còn xuất ngân khố, tiền vàng cá nhân để cứu tế, dốc tâm sức truyền dạy nhân dân cấy cày, trồng dâu nuôi tằm và phát triển các nghề thủ công truyền thống như làm bánh, đan thúng. Cảm động trước ý chí tu hành kiên định và tấm lòng từ bi bác ái của hai ngài khi kiên quyết chối từ việc thành gia lập thất để phổ độ chúng sinh, nhà vua đã cho dựng lập ngôi chùa khang trang, ban tên là Hưng Phúc Tự. Sau khi hóa vào ngày 15 tháng 3 năm Ất Hợi (1095), hai ngài được suy tôn là Nhị vị Sư Tổ, được các triều đại phong kiến ban tặng 17 đạo sắc phong với mỹ tự “Đại thánh bao phong, Đại Bồ Tát Hồng Liên Tọa Hạ”, mãi mãi là biểu tượng của lòng vị tha và trí tuệ nhà Phật.
Sở hữu khuôn viên rộng hơn 7.000 mét vuông được bao bọc bởi rặng tre trúc xanh mát, kiến trúc Chùa Hưng Phúc được khởi dựng hoàn toàn bằng chất liệu gỗ lim kiên cố, tọa mặt hướng Nam. Quy mô di tích bề thế bao gồm 7 gian Đại bái, 3 gian Thượng điện và 5 gian Hậu cung. Ngay từ lối vào, hệ thống cổng Tam quan đã gây ấn tượng mạnh mẽ với tòa tháp cao 6 tầng (12,6m), đỉnh tháp là bình thủy tọa đài sen, hai bên lầu treo khánh đồng và trống lớn; phía trước là gò Đình Yến thiêng liêng. Tiến vào không gian nội tự, nghệ thuật điêu khắc mộc bản được phô diễn tài hoa qua những bức phù điêu chạm khắc Tứ linh (long, ly, quy, phượng) vô cùng tinh xảo, đan xen cùng các đề tài miêu tả sinh hoạt dân gian như đua thuyền, đánh vật. Đặc biệt, chùa còn bảo lưu được nền gạch bát nung đóng dấu triện cổ kính cùng hệ thống 25 pho tượng Phật và tượng thờ Nhị vị Sư Tổ mang giá trị nghệ thuật đặc sắc, nhuốm màu thời gian.
Vượt lên trên những giá trị vật thể hiện hữu, Chùa Hưng Phúc còn là không gian văn hóa tâm linh không thể tách rời của cộng đồng xóm làng. Hàng năm, từ ngày 14 đến ngày 16 tháng 3 Âm lịch, nhân dân Tổng Nam Phù, làng Ninh Xá cùng bá tánh thập phương lại thành kính tề tựu mở hội truyền thống, dâng nén tâm hương tưởng nhớ ân đức cao dày của Nhị vị Bồ Tát. Dưới bóng đa, giếng nước, sân chùa, di tích mãi là niềm kiêu hãnh của quê hương Thanh Trì, nơi ngọn đèn từ bi nhà Phật và đạo lý “uống nước nhớ nguồn” được thắp sáng và truyền lưu cho muôn đời sau.
