Nằm êm đềm bên dòng sông Hồng ngập tràn phù sa, Chùa Yên Mỹ (tên chữ là Thanh Lan Tự) tọa lạc tại thôn Yên Mỹ, xã Thanh Trì, thành phố Hà Nội. Nơi đây không chỉ là một danh lam cổ tự khang trang, bề thế mà còn là chốn tâm linh linh thiêng, gắn bó máu thịt với đời sống văn hóa, tinh thần của cộng đồng cư dân làng cổ Yên Mỹ.
Khẳng định những giá trị vô giá về lịch sử, kiến trúc và nghệ thuật điêu khắc, vào ngày 13/02/1995, Chùa Yên Mỹ đã vinh dự được Bộ Văn hóa – Thông tin ban hành Quyết định số 188/QĐ/BT, chính thức xếp hạng là Di tích Lịch sử – Văn hóa cấp Quốc gia. Mốc son này là niềm tự hào to lớn, góp phần tôn vinh bề dày truyền thống của quê hương Thanh Trì.
Về mặt kiến trúc, ngôi chùa được khởi dựng theo bố cục hình chữ “Đinh” truyền thống. Trải qua đợt trùng tu lớn vào giai đoạn 2009 – 2010, diện mạo di tích ngày nay được khoác lên mình một cảnh quan bề thế nhưng vẫn giữ trọn được nét thâm nghiêm, tĩnh mặc của chốn thiền môn. Điểm nhấn vô cùng độc đáo trong không gian tín ngưỡng tại Chùa Yên Mỹ chính là sự dung hợp với Đạo Mẫu. Tại khu vực Nhà Mẫu, bên cạnh việc trang nghiêm phụng thờ Tam Tòa Thánh Mẫu, nhân dân địa phương còn thành kính an vị một hòn đá thiêng, từ bao đời nay vẫn được dân gian suy tôn và gọi bằng cái tên “Thạch quan Bồ tát”.
Vượt qua sự bào mòn của thời gian, di tích hiện vẫn đang bảo lưu một khối di sản vật thể vô cùng đồ sộ và quý giá. Trong đó, nổi bật nhất là nghệ thuật tạo tác mộc bản với 35 pho tượng tròn mang đậm phong cách điêu khắc nghệ thuật từ giữa thế kỷ XIV. Thêm vào đó, chùa còn lưu giữ hệ thống đồ tế khí bằng đồng quý hiếm, bao gồm một quả chuông đúc vào niên hiệu Cảnh Hưng thứ 20 (1794), một quả chuông đúc năm Bảo Đại thứ 14 (1939), 2 chiếc khánh đồng cùng nhiều bia đá khắc ghi công đức trùng tu của tiền nhân.
Ngày nay, Chùa Yên Mỹ không chỉ là bến đỗ bình yên để con người rũ bỏ muộn phiền, tìm về với lòng từ bi hỷ xả của nhà Phật, mà còn là một “bảo tàng ký ức” sống động. Dưới mái chùa cong vút, mạch nguồn đạo lý nhân văn và ngọn lửa văn hóa truyền thống của Thủ đô vẫn đang được bền bỉ gìn giữ và thắp sáng cho muôn đời sau.