Đình Ba Dân (Tam xã Linh từ)

Là nơi hội tụ linh khí và niềm tự hào chung của ba ngôi làng cổ: Cổ Điển, Cương Ngô và Đông Phù (thuộc xã Thanh Trì, thành phố Hà Nội), Đình Ba Dân hiện lên như một đài tưởng niệm oai hùng, khắc ghi những trang sử vàng son của dân tộc. Nhờ những giá trị kiệt xuất trên cả hai phương diện lịch sử và kiến trúc nghệ thuật, vào ngày 25/01/1994, Đình Ba Dân đã được Bộ Văn hóa – Thông tin ban hành Quyết định số 152/QĐ-BT, vinh danh là Di tích Kiến trúc Nghệ thuật cấp Quốc gia. Quyết định này không chỉ tôn vinh bề dày văn hiến của vùng đất phía Nam kinh thành Thăng Long, mà còn khẳng định sức sống mãnh liệt của một di sản qua nhiều thế kỷ.

Tâm điểm tín ngưỡng của ngôi đình là chốn bách tính thành kính suy tôn bốn vị nhân thần kiệt xuất: Nguyễn Phục, Nguyễn Bồ, Nguyễn Bặc và Công chúa Quế Dương. Đặc biệt, Đình Ba Dân là chứng nhân tri ân công đức to lớn của Khai quốc công thần Nguyễn Bặc (924 – 979) – vị tể tướng đầu tiên trong lịch sử nước ta. Vốn là anh em kết nghĩa và là cánh tay phải đắc lực của Đinh Bộ Lĩnh, ông đã dốc trọn tâm huyết suốt 24 năm ròng rã dẹp loạn 12 sứ quân. Ngay trên mảnh đất Cổ Điển này, vào ngày 15 tháng 7 năm Đinh Mão (967), Nguyễn Bặc đã thống lĩnh quân tiên phong, giáng đòn quyết định đập tan 10 vạn quân của sứ quân Nguyễn Siêu, trả thù cho các bậc trung liệt và mở ra kỷ nguyên thái bình cho nhà Đinh. Dấu ấn trung nghĩa, tiết liệt của ngài đã hóa thành biểu tượng bất diệt, được nhân dân lập đền phụng thờ ở 34 nơi trên khắp cả nước.

Bước vào không gian nghệ thuật, Đình Ba Dân khiến du khách phải choáng ngợp bởi quy mô đồ sộ và những dấu ấn mộc bản mang đậm phong cách thời Nguyễn (thế kỷ XIX). Khởi đầu từ cổng Tam quan kiên cố với thức chồng diêm tám mái vút cong, chạm trổ rồng chầu mặt trời, di tích mở ra một trục không gian sâu thẳm gồm Phương đình, Trung đình, Đại đình và Hậu cung thâm nghiêm. Nghệ thuật chạm khắc được phô diễn đến đỉnh cao tại tòa Trung đình và Đại đình. Trên hệ thống vì kèo “chồng rường giá chiêng” vững chãi, các nghệ nhân xưa đã thổi hồn vào gỗ, chạm lộng tinh xảo các đề tài rồng cuốn thủy, rồng mây, long mã cùng bộ tứ quý hoa lá uyển chuyển. Chốn Hậu cung cung cấm tĩnh mịch được tôn nền sàn gỗ cao, là nơi an vị hệ thống long ngai, bài vị của chư vị Thành hoàng, tỏa ra vượng khí ngút ngàn.

Đình Ba Dân không đơn thuần là một công trình tín ngưỡng, mà đích thực là một cuốn biên niên sử bằng gỗ và đá. Dưới nếp mái uốn lượn hào hoa, âm vang của những trận chiến lịch sử cùng tinh hoa nghệ thuật chạm khắc cổ truyền vẫn đang được các thế hệ cư dân Tứ Hiệp kiêu hãnh trao truyền, giữ cho ngọn lửa tự hào dân tộc tỏa sáng rực rỡ đến muôn đời.